01-04-2013

TS. Alan Phan: "Hiểu rõ luật chơi và cúi đầu chấp nhận"

12:08 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

TS. Alan Phan: Việc tung tiền cứu nguy cho "các xác chết biết đi" sẽ gởi một thông điệp bào mòn niềm tin...

TS. Alan Phan:

TS. Alan Phan: "Bây giờ, vào nửa hiệp sau của trận bóng, các cầu thủ lại yêu cầu trọng tài áp dụng một luật chơi mới?".

Một khuynh hướng chung khi tìm giải pháp cho vấn nạn bất động sản hiện nay của Việt Nam là đóng khung bài toán trong các công thức tài chính. Đó là quan điểm của TS. Alan Phan, nguyên chủ tịch quỹ đầu tư Viassa tại Hồng Kông và Thượng Hải, khi nói về những phản hồi của Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội.

Sau khi TS. Alan Phan có chia sẻ trên báo chí với quan điểm "hãy để thị trường bất động sản rơi tự do", Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội với người đại diện là bà Lê Thị Lan Anh, Phó chủ tịch đã ký bức thư gửi ông, trong đó yêu cầu chuyên gia này trả lời 15 câu hỏi của các doanh nghiệp thuộc Câu lạc bộ, với những nội dung như: để bất động sản rơi tự do thì ai sẽ "chết", căn cứ vào đâu để nói giá bất động sản phải giảm thêm 30 -50%, căn cứ nào để nói rằng địa ốc không cần phải cứ và tự đi lên sau 5 năm...?

Trong bức thư hồi âm Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội ngày 31/3, ông Alan Phan đã không trực tiếp trả lời 15 câu hỏi của các doanh nghiệp, song ông nhấn mạnh rằng hệ quả của việc vỡ bong bóng bất động sản sẽ mang lại nhiều ý nghĩa tích cực hơn là nhà nước can thiệp giải cứu. Bởi khi đó, theo ông, sẽ có thêm vài trăm ngàn gia đình lần đầu sở hữu một căn nhà vừa túi tiền, hiện tượng tâm lý "an cư lạc nghiệp" tạo cú kích cầu tiêu dùng, gây lại niềm tin cho kinh tế, loại bỏ các thành phần phi sản xuất yếu kém, tăng thu ngân sách và thu hút đầu tư nội ngoại...

Trong đó, quan trọng nhất là việc tạo một tầng lớp trung lưu mới, hết sức cần thiết cho mọi sự phát triển bền vững.

Còn nếu Chính phủ tung tiền để cứu trợ, nạn lạm phát sẽ lại bùng nổ, và giá trị đồng tiền nội tệ sẽ rơi, ông Alan Phan nhấn mạnh. Chính phủ hiện đã bội chi vì các vấn đề kinh tế xã hội từ khủng hoảng và nguồn thu từ thuế và phí đang bị thu hẹp đáng kể. Dùng những tài lực hiếm hoi để nuôi các nhà đầu tư phi sản xuất là kéo dài cuộc suy thoái cho các thành phần khác trong nền kinh tế.

Việc tung tiền cứu nguy cho "các xác chết biết đi" sẽ gởi một thông điệp bào mòn mọi niềm tin còn sót lại của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Đó là "mọi sai phạm lầm lẫn sẽ được che đậy và bảo vệ; và các quy luật của thị trường có quyền đi "nghỉ mát" khi quyền lợi của các nhóm lợi ích bị xâm phạm".

Khó khăn là do "các vị" gây ra

Thưa ông, mới đây các hội viên Câu lạc bộ Bất động sản Hà Nội đã tỏ ra bức xúc sau những phát biểu của ông về thực trạng và cách giải bài toán thị trường bất động sản hiện nay. Ông có bình luận gì về những câu chất vấn của họ?


Trước hết tôi muốn nói rõ rằng, tôi vốn không quen bị "chất vấn". Tôi lại càng không phải là một cậu học trò đi thi trắc nghiệm, cũng không có quyền lợi hay nghĩa vụ gì trong tình huống này, nhưng để giữ phép lịch sự, tôi vẫn đã có câu trả lời các bậc "đàn anh" theo phong cách của mình.

TS. Alan Phan:
Tôi cho rằng, lý do phần lớn các gói cứu trợ thất bại là vì có quá nhiều vòi bạch tuộc nhảy vào băm xẻ miếng bánh "tiền người khác" nên mục tiêu ban đầu thường bị lãng quên và mọi người liên quan chỉ muốn kiếm phần chia càng lớn càng tốt.
TS. Alan Phan

Về bản chất của thị trường bất động sản hiện nay, trên góc độ thị trường, tôi có thể nói rằng, khi người bán đáp ứng được nhu cầu người mua về sản phẩm và dịch vụ (gồm nhiều yếu tố, nhưng quan trọng nhất là giá cả và chất lượng) thì giao dịch xẩy ra. Do đó, câu hỏi cốt lõi là những bất động sản mà phần lớn chủ đầu tư đã và đang sản xuất có mức giá và chất lượng theo đúng nhu cầu của người tiêu dùng chưa?

Theo tôi biết, nhu cầu về phân khúc nhà cho người thu nhập thấp rất cao, nhưng sản phẩm gần như quá ít. Trong khi đó, nguồn cung cầu tại phân khúc nhà cao cấp lại mất cân bằng và lượng tồn kho có thể phải mất 10 năm mới tiêu thụ hết.

Như vậy, có thể khẳng định rằng, khủng hoảng bất động sản hiện nay là một tính toán sai lầm của các chủ đầu tư về giá cả và loại hàng. Trong cơn khủng hoảng vừa qua, vài doanh nghiệp bất động sản có nhờ tôi tư vấn tìm vốn vì họ nói không thể tiếp cận được các nguồn tài trợ, song câu trả lời của tôi là vấn đề bất động sản thuộc chuyện thị trường.

Có nghĩa rằng, ông không đồng thuận với các giải pháp can thiệp cứu thị trường của cơ quan quản lý cũng như kiến nghị của các chủ đầu tư bất động sản?

Chắc bạn còn nhớ, gần đây, dư luận bức xức vì kiến nghị của Hiệp hội Bất động sản Tp.HCM xin đánh thuế tiền gửi tiết kiệm. Đây là một chiêu thức cố hữu của các nhóm lợi ich, luôn muốn kéo dòng tiền lưu thông trên thị trường về cho phe nhóm mình.

Không có gì mới lạ so với các quốc gia khác. Do đó, khi các báo đài phỏng vấn về vấn đề phản cảm này, tôi đã tránh né bình lụân vì đây chỉ là một kiến nghị cho một chuyện bất khả thi, đòi hỏi nhiều vốn chính trị và tài chính từ nhiều bộ ngành và sẽ gặp sự chống đối của một nhóm lợi ích khác là các ngân hàng.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, nhóm lợi ích của ngân hàng cũng đã đưa ra nhiều gói cứu trợ dài dài suốt mấy năm qua, và Ngân hàng Nhà nước đã hết sức giúp, nhiều khi quá khả năng mình, nhưng đâu vẫn vào đấy: tỷ lệ nợ xấu vẫn quá cao, các báo cáo tài chánh vẫn che giấu nhiều "bộ xương", sở hữu chéo vẫn lùm xùm, vốn vẫn teo tóp và tổng số tín dụng vẫn thiếu hụt trầm trọng.
 
Tôi cho rằng, lý do phần lớn các gói cứu trợ thất bại là vì có quá nhiều vòi bạch tuộc nhảy vào băm xẻ miếng bánh "tiền người khác" nên mục tiêu ban đầu thường bị lãng quên và mọi người liên quan chỉ muốn kiếm phần chia càng lớn càng tốt.
 
Thực trạng kinh tế hiện tại có thể xem là một cơ hội vàng cho các nhóm lợi ích, vì nhìn đâu cũng thấy nhu cầu cứu trợ: bất động sản, ngân hàng, chứng khoán, doanh nghiệp sản xuất, nông hải sản, doanh nghiệp nhà nước...

Số tiền trong dân dư sức cứu thị trường

Vậy lời giải của ông đối với thị trường bất động sản hiện nay như thế nào?

Trước hết, tôi muốn lưu ý rằng, vốn trong dân tại Việt Nam được các nhà chuyên gia nước ngoài ước tính vào khoảng 60 tỷ USD; và vốn từ Việt kiều và các nhà đầu tư ngoại có thể lên thêm khoảng 20 tỷ USD. Mặc dù các số liệu này có thể chưa chính xác do những thông kê vẫn chưa thống nhất với nhau. Nhưng dù với con số nào, số tiền này cũng thừa đủ để giải quyết mọi hàng bất động sản tồn kho.

Tuy nhiên, câu chuyện nào cũng tiềm ẩn những tia hy vọng. Cuộc khủng hoảng hiện nay có thể giúp các nhà lãnh đạo kinh tế trở thành "những anh hùng của nhân dân" mà không phải đưa ra bất cứ một hành động gì.

Giải pháp thật đơn giản, các bác cứ ngồi yên và để giá bất động sản rớt 30 - 50% nữa. Khi các doanh nghiệp bất động sản thấy các bác nói "không" với mọi gói, mọi cách… để cứu họ, qua tiền in hay tiền thuế của dân, qua các biện pháp hành chánh áp đặt…, họ sẽ tỉnh ngộ và bỏ chạy.
 
Dĩ nhiên khi bong bóng bất động sản nổ, hơn phân nửa ngân hàng thương mại sẽ lăn ra chết vì nợ xấu, chỉ số chứng khoán sẽ rơi tự do và các nhà giàu sẽ thấm thía bài học của thị trường.
 
Đổi lại, phần lớn người dân sẽ vỗ tay reo mừng, vì cơ hội làm chủ một căn nhà đã thành hiện thực. Và những ảnh hưởng tích cực từ hiệu ứng trên sẽ quay về giúp nền kinh tế tiến về một định hướng bền vững hơn.

TS. Alan Phan:
Chắc các bạn còn nhớ, có khi giá nhà đất lên cao cả mấy trăm phần trăm mỗi năm vào thập kỷ 1995 -2006, không ai kiến nghị Chính phủ phải can thiệp để cứu người tiêu dùng bằng cách ngăn chặn mọi sự tăng giá, nhiều khi phi pháp. Khi đó, các chủ đầu tư bất động sản quên mất "định hướng xã hội" của Việt Nam và ủng hộ triệt để nguyên lý thị trường. 
TS. Alan Phan

Nhưng các doanh nghiệp bất động sản hiện vẫn cho rằng,việc giảm giá nhà xuống thấp hơn nữa là điều không thể vì giá đất quá cao, nhiều nguyên vật liệu, thiết bị của dự án vẫn phải nhập khẩu. Cùng với đó là chi phí bôi trơn dự án cũng không hề nhỏ?

Với tôi, lý giải này chỉ chứng tỏ tính chất làm ăn thiếu hiệu quả vì không biết những tính toán căn bản về đầu tư cho dự án, cũng như cho thấy yếu kém của các quyết định bầy đàn và chụp giựt.

Nhưng đôi khi, tình thế ngoại vi cũng có thể làm sai trật mọi tính toán. Chẳng hạn khi tôi bắt đầu dự án Arizona (Mỹ) vào 1979, chúng tôi đã không ngờ là lãi suất lên đến 16 - 18% mỗi năm khi hoàn tất, thay vì 8 - 9% như dự tính. Giá nhà vẫn hợp lý, nhưng phần lớn người Mỹ mua nhà bằng tín dụng, nên dự án phải phá sản.

Dù không phải lỗi của chủ quan, nhưng chúng tôi hiểu rõ luật chơi của thị trường và cúi đầu chấp nhận. Người mua nhà, hay ngay cả vợ con bạn bè của quý vị, thật sự không quan tâm đến lý do tại sao giá nhà lại cao hay thấp thế này? Vừa mua thuận bán thôi.

Nhưng cũng có ý kiến cho rằng, nền kinh tế của chúng ta chưa hoàn toàn là kinh tế thị trường, do đó trong mọi biến động, tất yếu vẫn cần sự can thiệp của Nhà nước và bất động sản không phải là ngoại lệ?

Đúng là hiện nhiều người vẫn cho rằng, nền kinh tế chúng ta có "định hướng xã hội" nên Chính phủ phải nhảy vào can thiệp hay cứu trợ khi "con cái" gặp hoạn nạn.

Nhưng xin thưa, chắc các bạn còn nhớ, có khi giá nhà đất lên cao cả mấy trăm phần trăm mỗi năm vào thập kỷ 1995 -2006, không ai kiến nghị Chính phủ phải can thiệp để cứu người tiêu dùng bằng cách ngăn chặn mọi sự tăng giá, nhiều khi phi pháp. Khi đó, các chủ đầu tư bất động sản quên mất "định hướng xã hội" của Việt Nam và ủng hộ triệt để nguyên lý thị trường.

Bây giờ, vào nửa hiệp sau của trận bóng, các cầu thủ lại yêu cầu trọng tài áp dụng một luật chơi mới? Tính bất nhất này làm mọi biện luận của các doanh nghiệp trở nên ngây ngô lẫn ngạo mạn!

"Nên nuốt con cóc sớm"

Thông điệp của ông với các doanh nghiệp bất động sản lúc này là gì?

Tôi xin mượn chuyện con cóc để nói về tâm lý trên thị trường bất động sản hiện nay. Đó là: "Nếu danh sách công việc phải làm trong ngày bao gồm việc phải nuốt sống một con cóc xấu xí, thì hãy nhắm mắt bịt mũi mà nuốt ngay vào sáng sớm, để còn thì giờ làm việc khác. Ngồi nhìn nó suốt ngày sẽ không làm con cóc đẹp hơn hay ngon hơn."
 
Cách đây 4 năm, tôi đã cảnh báo về khủng hoảng hiện nay, 14 tháng trước tôi đã khuyên, hãy "để chúng chết đi". Nhưng đến giờ này, chúng ta vẫn ngồi nhìn con cóc, nói quanh quẩn, không dám nuốt và cứ hy vọng là con cóc sẽ "tự diễn biến" thành một người đẹp.

Bong bóng bất động sản rồi sẽ nổ hay xì hơi, nợ xấu sẽ kéo sụp phần lớn các ngân hàng, vàng và tỷ giá sẽ điều chỉnh theo đúng giá trị thực của chúng, và các doanh nghiệp sẽ tiếp tục lỗ. Mọi việc rồi vẫn phải làm, các ngài sẽ phải nuốt con cóc. Làm ngay bây giờ để còn lo chuyện khác hay là làm sau 5 năm với bao viên thuốc nhức đầu và đêm mất ngủ là… lựa chọn duy nhất.

Đọc báo Pega

Ứng dụng đọc báo hàng đầu Việt Nam

Tải ngay

Đặt món trực tuyến

Đặt món online - Giao tận nhà

Đặt món
Bình luận (20)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 1020 bình luận.
  • 16:48 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Nên đăng toàn văn bản trả lời của ông này để mọi người cùng đọc và suy ngẫm.


    Thích
  • 16:30 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Ủng hộ bác Alan, khi nhà nước tuyên bố không có các gói cứu trợ nào, lập tức BĐS sẽ rơi tự do, nhưng các bạn cũng đừng đánh giá thấp các nhà đầu tư BĐS nhé, lúc đó họ sẽ tự có giải pháp cho riêng mình, hạ giá, bán nhanh cắt lỗ, chuyển sang kinh doanh ngành nghề khác, như vậy chỉ có lợi cho XH, người dân được mua nhà giá hợp lý hơn, vốn được chuyển sang các ngành kinh tế khác có hiệu quả.


    Thích
  • 16:20 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    TS. Alan Phan có những nhận định rất chuẩn, xác thực với tình hình kinh tế hiện nay của VN, theo đúng quan điểm của thị trường một cách khách quan( vì tôi biết TS. Alan Phan là ai). Không như những chuyên gia trong nước cũng đưa ra nhiều ý kiến ý cò lắm, nhưng tư duy theo nhóm lợi ích…

    Thị trường BĐS hiện nay là cơ hội để nhà nước khẳng định niềm tin nền kinh tế thị trường cho các nhà đầu tư trong tương lại.


    Thích6 người thích bình luận này
  • 16:01 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Hay Quá.


    Thích2 người thích bình luận này
  • 15:57 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Khi kinh doanh BĐS cũng như chứng khóan, có khi mình bị thua lỗ vì nhận định sai hay vì yếu tố khách quan, vấn đề là anh có dám 'cắt lỗ', thu hồi vốn chờ cơ hội khác không. Các vị BĐS cũng vậy, sai lầm do họ chạy theo phong trào, lúc thắng thì hỉ hả có nhớ gì đến ai đâu, thua lỗ thì la lối kêu gọi nhà nước cứu trợ, giúp họ 'thóat lỗ'...Biết bao nơi khác cần cứu trợ hơn như sản xuất, nông nghiệp, thủy sản...họ tạo công ăn việc làm cho rất nhiều công nhân, đóng góp nhiều cho xã hội.


    Thích20 người thích bình luận này
  • 15:51 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Tôi ủng hộ TS. Alan Phan. Không thể lấy tiền dân để giải cứu việc làm ăn thua lỗ của bất động sản. Nếu họ kinh doanh có lợi nhuận thì ai hưởng, còn khó khăn nhà nước phải lo cho họ sao. Tôi cho rằng giá bất động sản quá cao so với mặt bằng thu nhập, hãy để họ rơi tự do trở về thực tại, điều đó có lợi cho người dân vì mua được nhà, đất giá rẻ.


    Thích12 người thích bình luận này
  • 15:48 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Bài viết xuất sắc, cần có tư duy kiểu này.


    Thích9 người thích bình luận này
  • 15:48 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Dẫu là kinh tế thị trường có định hướng như Việt Nam đang thực hiện, thì vẫn phải theo quy luật sinh tử, có sinh thì có tử. Những doanh nghiệp làm ăn thua lỗ sẽ phải phá sản để có cơ hội cho những doanh nghiệp mới ra đời.

    Luật chơi là thế, ai cũng biết và phải tôn trọng quy luật thị trường.


    Thích8 người thích bình luận này
  • 15:23 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Mấy năm trước thấy bạn bè, hàng xóm mua được mảnh đất rồi cứ ngồi chơi xơi nước rồi hưởng lãi lớn trong khi đó mình đầu tắt mặt tối cả ngày mà chỉ kiếm lương ba cọc ba đồng trong khi đó lạm phát cao nên tiền kiếm ra chả đủ sống. Tôi đang định gom tiền rồi vay mượn thêm để kinh doanh như họ chả cần phải lao động vất vả làm gì.

    May thay BĐS sụp đổ ngay sau đó. Nếu không sụp đổ mà cứ để leo thang như trước chắc chắn các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh chả tội gì đầu tư vào sản xuất cho mệt, cứ ném vào BĐS có sướng hơn không. Lỗ thì được cứu nên chỉ "không hoà thì phát thôi". Không sản xuất ra của cải, nền kinh tế sẽ đi về đâu?


    Thích
  • 15:14 (GMT+7) - Thứ Hai, 1/4/2013

    Tại sao các báo chí tốn giấy mực về chuyện này. Vô tình PR quá mức, đứng trên phương diện tổng thể quốc gia, nếu để BĐS rơi tự do. Không thể lường trước hậu quả thế nào. Chỉ có điều chắc chắn là VN sẽ mãi không bao giờ đuổi kịp Thái Lan.

    Một câu đơn giản thế này: khi kinh tế trì trệ, thất nghiệp...vấn đề sinh tồn mới là chuyện đáng nói, còn lấy đâu ra mà nghĩ tới việc sỡ hữu căn nhà...mỉa mai thật. Chỉ có hồi phục kinh tế, mới nghỉ tới chuyện người nghèo sỡ hữu căn nhà.

    Chúng ta cứ mãi nói chuyện đông tây, mà quên mất đất nước, con ngưòi, hoàn cảnh, phong tục tập quán của VN rất khác và rất khác, không thể cứ đưa các số liệu vào các chương trình rồi cho ra kết quả.


    Thích3 người thích bình luận này
Xem tiếp bình luận
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?


--
Hieu Nguyen

Nguy0509

21-07-2012

“Sai phạm nghìn tỷ” tại các dự án BT, bài toán khó giải?

picture

Bảo tàng Hà Nội là một trong 12 dự án BT được tiến hành kiểm tra hai tháng trước.


Tròn hai tháng kể từ ngày đoàn kiểm tra của UBND thành phố Hà Nội tiến hành kiểm tra 12 dự án đầu tư theo hình thức hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) trên địa bàn, vẫn chưa có một kết luận chính thức nào được công bố.

12 dự án được kiểm tra bao gồm: Bảo tàng Hà Nội; Cung Trí thức; tuyến đường Lê Văn Lương kéo dài; đường trục phía Bắc Hà Đông; đường trục phía Nam tỉnh Hà Tây (cũ); đường trục phát triển kinh tế, xã hội Bắc Nam; xây dựng tuyến đường liên tỉnh Hà Nội - Hưng Yên; tuyến đường Lê Đức Thọ qua sông Nhuệ đến khu đô thị mới Xuân Phương; nhà máy xử lý nước thải Yên Sở; trạm xử lý nước thải Hồ Tây; đường Đỗ Xá - Quan Sơn; đường từ Thành cổ Sơn Tây đến Đền Và.

Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu đây là một đợt kiểm tra thông thường của chính quyền đối với các dự án có liên quan trực tiếp đến lợi ích của nhà nước. Nhưng đợt kiểm tra này gây được sự chú ý đặc biệt vì trước đó không lâu, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã công bố một báo cáo thanh tra trong đó xác định hàng loạt vấn đề sai phạm hết sức nghiêm trọng về tài chính tại một số dự án BT của Hà Nội.

Cụ thể, tại kết luận thanh tra số 215 ngày 13/1/2012, Thanh tra Bộ Kế hoạch Đầu tư đã chỉ ra những tồn tại, thiếu sót tại một số dự án BT trên địa bàn Hà Nội mà nếu chiếu theo các quy định hiện hành về đầu tư và tài chính thì nhà nước đã bị "thất thoát hàng ngàn tỷ đồng và hàng chục triệu USD".

Cơ quan này cũng đã yêu cầu UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan kiểm điểm, xác định trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ để xảy ra những tồn tại, sai sót đã nêu trong kết luận thanh tra và đề ra biện pháp khắc phục, xử lý.

Sự việc nghiêm trọng tới mức ngày 28/3/2012, Văn phòng Chính phủ đã có công văn truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, yêu cầu UBND thành phố Hà Nội chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Xây dựng rà soát tình hình thực hiện các dự án này để báo cáo Chính phủ.

Thực hiện chỉ đạo này, ngày 6/4/2012, UBND thành phố Hà Nội đã tổ chức một cuộc họp liên ngành để thảo luận về nội dung kết luận thanh tra tuy nhiên "vì nhiều lý do khác nhau", nội dung cuộc họp này đã không được công bố. Công luận chỉ biết rằng sau đó UBND thành phố Hà Nội cho tiến hành một đợt kiểm tra như đã nói ở trên.

Theo nguồn tin của VnEconomy, đã có sự khác biệt đáng kể trong cách hiểu và vận dụng các quy định pháp luật về quản lý đầu tư và tài chính giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư và UBND thành phố Hà Nội. Vấn đề hiện nay là cách vận dụng các quy định, đặc biệt các yếu tố liên quan đến giá đất được xác định để làm cơ sở "cân đối" với vốn đầu tư của dự án BT.

Trong số 12 dự án BT thuộc diện kiểm tra và có nghi vấn "sai phạm", đáng chú ý nhất là dự án nhà máy xử lý nước thải Yên Sở, một dự án làm điều kiện để Tập đoàn Gamuada Land được triển khai dự án khu đô thị Gamuda City ở quận Hoàng Mai. Đây là dự án duy nhất do nhà đầu tư nước ngoài triển khai và theo Thanh tra Bộ Kế hoạch và Đầu tư, "sai phạm" tại đây lên tới 67 triệu USD.

Cụ thể, chủ đầu tư đã sử dụng "kỹ thuật tài chính" để đội giá công trình lên đến 20% tổng mức đầu tư dự án thông qua việc tính đơn giá tổng hợp nhiều hạng mục của dự án trùng lặp; toàn bộ các hạng mục phần xây lắp đều được tính thêm 5% công việc khác mà thực tế chi phí này đã có trong mục dự phòng của tổng mức đầu tư; tính lặp yếu tố trượt giá làm tăng giá trị công trình...

Hiện tại, không như các dự án BT khác do chủ đầu tư trong nước triển khai, dự án nhà máy xử lý nước thải Yên Sở đã hoàn tất và đi vào hoạt động, trong khi dự án Gamuda City cũng đã chính thức có sản phẩm bán ra thị trường trong tháng 6 vừa qua.

Một điểm đáng chú ý là trong khi các dự án của chủ đầu tư trong nước thường được tiến hành "song song", tức là chủ đầu tư vừa triển khai dự án BT, vừa triển khai các dự án "đối ứng" để kinh doanh thì Gamuda lại tỏ ra khá "đàng hoàng" khi triển khai dự án BT trước rồi mới triển khai dự án "đối ứng" là Gamuda City.

Như VnEconomy từng đề cập, đây chính là cách làm thể hiện tiềm lực tài chính của chủ đầu tư, cho thấy cách triển khai bài bản và tầm nhìn dài hạn của chủ đầu tư. Tuy nhiên, nếu những "sai phạm" được xác định là đúng,  Gamuda chắc chắn cũng sẽ "mệt mỏi" với các cơ quan chức năng và do đó, hình ảnh một nhà đầu tư "đàng hoàng" cũng sẽ nhạt nhòa đi ít nhiều.

Mặc dù chưa có kết luận chính thức nào được công bố, song có thể thấy câu chuyện về các dự án BT tại Hà Nội đang là bài toán khó giải cho UBND thành phố Hà Nội cũng như Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Nếu công nhận các kết quả của Thanh tra Bộ Kế hoạch và Đầu tư, việc xử lý các dự án như thế nào cũng như trách nhiệm của những người đã ký duyệt các dự án này như thế nào sẽ khiến cho thành phố Hà Nội trở nên khó xử.

Ở chiều ngược lại, nếu chứng minh được các kết luận của Thanh tra là sai, chưa rõ Chính phủ sẽ làm gì với một báo cáo "sai" từ phía Bộ Kế hoạch và Đầu tư, một cơ quan trực thuộc, giữa bối cảnh công luận vẫn đang chăm chú theo dõi về sự việc này.

Hơn nữa, một trong những vấn đề cũng sẽ gây thêm "rối rắm" cho sự việc chính là một số dự án đã được phê duyệt bởi... UBND tỉnh Hà Tây (cũ), một cơ quan mà về mặt trách nhiệm pháp lý đã được chuyển giao về UBND thành phố Hà Nội, nhưng các lãnh đạo chủ chốt thì đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác.

NGHỆ NHÂN-vneconomy

08-04-2012

Doanh nghiệp nhà nước: “Lời ăn, lỗ dân chịu”



NGUYÊN THẢO
vneconomy

pictureCác tập đoàn, tổng công ty nhà nước được hưởng rất nhiều lợi thế.

Nguyên tắc "lời ăn, lỗ chịu" và "được ăn cả, ngã về không", không còn có hiệu lực với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước nói chung và các đơn vị thành viên nói riêng. Và thay vào đó là một tập quán “lời ăn, lỗ dân chịu” hình như đang ngày càng rõ nét hơn...
Phó viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Nguyễn Đình Cung đã nhấn mạnh nội dung nói trên tại bản tham luận ở diễn đàn "Kinh tế Việt Nam năm 2012: Khởi động mạnh mẽ quá trình tái cơ cấu nền kinh tế" do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội tổ chức tại Đà Nẵng trong hai ngày 8 và 9/4.

Với tiêu đề "Áp đặt kỷ luật của thị trường cạnh tranh thúc đẩy tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước", ông Cung đã đi sâu phân tích một số ưu ái, đặc quyền và lợi thế của doanh nghiệp nhà nước, nhất là tập đoàn, tổng công ty nhà nước so với các doanh nghiệp khác, trước khi đưa ra các kiến nghị cụ thể.

Không thể phá sản

Lợi thế đầu tiên được vị chuyên  gia này đề cập, đó là doanh nghiệp nhà nước không phải chịu sự chi phối của nguyên tắc “ lời ăn, lỗ chịu”, và do đó, những người đại diện chủ sở hữu và liên quan khác không chịu tác động bởi các rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp nhà nước, nhất là tập đoàn, tổng công ty không còn là đối tượng của phá sản, bởi vì họ đang chiếm độc quyền hoặc thống lĩnh trong các ngành quan trọng của nền kinh tế ; sự tồn tại và phát triển của tập đoàn, tổng công ty, tập đoàn có liên quan luôn được coi là đồng nghĩa với sự  tồn tại và phát triển của các ngành đó trong nền kinh tế. Do đó, sự phá sản của tập đoàn, hay tổng công ty có liên quan bị coi là ‘phá sản” của ngành kinh tế đó của đất nước, ông Cung nói.

Và Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) chính là ví dụ điển hình, theo Viện phó Cung. Mặc dù, Vinashin kinh doanh đa ngành, nhưng phá sản của Vinashin vẫn được coi là dẫn đến “phá sản” của ngành đóng tàu. Điều này cũng đã dẫn đến thực trạng là sự bảo hộ của nhà nước đối với một ngành nào đó trên thực tế đã chuyển thành bảo hộ đối với các doanh nghiệp Nhà nước, tập đoàn, tổng công ty có liên quan, tham luận nêu rõ.

Lý do tiếp theo được ông Cung đề cập là các tập đoàn, tổng công ty luôn có quan hệ  chặt chẽ về chính trị với các công chức, cán bộ lãnh đạo, kể cả lãnh đạo cao cấp. Ngược lại, trong vai trò là người đại diện chủ sở hữu và người hoạch định chính sách, các cơ quan và công chức nhà nước có liên quan có can dự trực tiếp và nhiều mặt trong việc ra các quyết định đầu tư, kinh doanh và cả nhân sự ở các tập đoàn, tổng công ty. Vì vậy, sự thất bại hay phá sản của tập đoàn, tổng công ty (nếu có) đều  sẽ ảnh hưởng không tốt đến các cơ quan, công chức có liên quan.

Do đó, cảm nhận chung là các khiếm khuyết hay thất bại (nếu có) thường được giảm nhẹ về quy mô và mức độ; và chắc chắn, các cơ quan và công chức có liên quan cũng sẽ không ra các quyết định buộc  tập đoàn, tổng công ty phá sản, nếu chúng lâm vào tình trạng phá sản.

Cụ thể hơn, ông Cung tiếp tục phân tích, mỗi khi các tập đoàn, tổng công ty khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm, thì bộ trưởng có liên quan (có trường hợp cả phó thủ tướng) trực tiếp chỉ đạo, yêu cầu các doanh nghiệp khác phải mua sản phẩm có liên quan từ các doanh nghiệp đang có các sản phẩm khó tiêu thụ.

Hay khi tập đoàn, tổng công ty không còn cách nào khác để tìm vốn kinh doanh, thì vẫn được nhà nước chỉ định cho vay với lãi suất rất thấp, thậm chí là 0%; khi không thanh toán được các khoản nợ đến hạn, thì Bộ Tài chính cũng đã thu xếp việc thanh toán các khoản nợ đó. Như vậy, về chính trị và định hướng chính sách, các công ty mẹ tập đoàn, tổng công ty không còn và không thể là đối tượng phá sản. 

Kiểm soát lỏng lẻo

Bên cạnh nội dung nói trên, tại bản tham luận, ông Cung cũng làm rõ thêm một số lợi thế khác của doanh nghiệp nhà nước. Như các tập đoàn, tổng công ty đang nắm giữ và chi phối quyền và cơ hội kinh doanh, nắm và trực tiếp quản lý và sử dụng hệ thống, mạng chuyển tải, phân phối (điện, xăng dầu, viễn thông...), nắm và chi phối quyền, cơ hội kinh doanh các sản phầm nhà nước quản lý như xuất khẩu gạo, khai thác các loại khoáng sản quan trọng...

Xuất phát từ việc có quan hệ thân thiết với các công chức, hoặc dễ dàng tạo lập các quan hệ như thế, khi cần thiết, nên theo ông Cung thì doanh nghiệp nhà nước tiếp cận dễ hơn, thuận lợi hơn với các quyền và cơ hội kinh doanh theo cơ chế “xin-cho” như tiếp cận quyền sử dụng đất, thăm dò, khai thác tài nguyên, các loại giấy phép khai thác (thậm chí không cần giấy phép vẫn kinh doanh).

Hay, tiếp cận một cách đầy đủ đến các nguồn thông tin của các cơ quan nhà nước. Cấu kết, liên kết tạo ra cơ hội kinh doanh theo ý muốn chủ quan của mình (thông qua làm quy hoạch, làm dự án, bổ sung, sửa đổi quy hoạch).

Tiếp theo, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước có lợi thế hơn trong tiếp cận tín dụng. Và đáng lưu ý là có vị trí độc quyền hoặc thống lĩnh thị trường mà không bị kiểm soát hoặc bị kiểm soát rất lỏng lẻo và kém hiệu lực. Bởi vì, các cơ quan giám sát, quản lý thị trường còn rất yếu về năng lực, vẫn thuộc bộ, mà bộ đó lại có xu hướng bảo vệ cho các tập đoàn, tổng công ty có liên quan.

Ở phần nguyên nhân tồn tại các đặc quyền, ưu ái và lợi thế như đã phân tích ở trên, một lần nữa ông Cung nhấn mạnh yếu tố liên quan đến con người. Khi mỗi người, mỗi cơ quan nhà nước trong thực thi nhiệm vụ của mình đều dành thuận lợi, ưu tiên hơn cho các doanh nghiệp nhà nước bởi hàng loạt các lý do như: có quan hệ cá nhân gắn kết, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước,  thông lệ bất thành văn, hay vì lợi ích của cá nhân và của những người khác có liên quan....

Điều này cũng lý giải thực tế ở không ít các diễn đàn trước do Ủy ban Kinh tế Quốc hội tổ chức, nhiều nhà khoa học và chuyên gia kinh tế đã kiến nghị cần xóa bỏ mọi ưu đãi cho doanh nghiệp nhà nước.
Còn tại diễn đàn Quốc hội không chỉ ở khóa 13, việc doanh nghiệp Nhà nước "lời ăn, lỗ dân chịu" cũng đã từng được đề cập, mổ xẻ và thậm chí là đòi "truy" trách nhiệm cá nhân, mà điển hình cũng vẫn là vụ việc liên quan đến sai phạm của Vinashin.

Nhiều câu hỏi để ngỏ về những lỗ hổng trong quản trị, quản lý và kiểm soát doanh nghiệp nhà nước, nay có thể sẽ có thêm những câu trả lời, khi tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, trọng tâm là các tập đoàn và tổng công ty là một trong ba lĩnh vực trọng tâm của tái cơ cấu nền kinh tế.

Cho dù, như nhận xét của Viện phó Nguyễn Đình Cung, việc áp đặt kỷ luật của thị trường cạnh tranh bằng cách loại bỏ các đặc quyền, lợi thế của tập đoàn, tổng công ty là không dễ dàng, không thể chỉ bằng các giải pháp kỹ thuật và hoàn thành trong một thời gian ngắn. 

Con đường ngắn nhất để có thể thực hiện được công việc khó khăn nay, theo ông Cung là cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, trong đó nhà nước chỉ nắm giữ cổ phần thiểu số. Và vì vậy năm 2012 phải có bước khởi đầu có tính đột phá khởi động lại quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước đã bị chậm lại một cách đáng kể trong mấy năm gần đây. 

Một trong số các kiến nghị rất đáng chú ý được nêu ra tại bản tham luận là các doanh nghiệp bị thua lỗ ngoài dự kiến kế hoạch, hoặc không đạt được các mục tiêu quan trọng như kế hoạch, thì giám đốc, tổng giám đốc đương nhiên bị miễn nhiệm, những người khác cũng bị giải trình, truy xét trách nhiệm, khắc phục tình trạng quá lỏng lẻo về kỷ luật, kỷ cương như hiện nay
.

Luận từ "Hoa hậu Việt Nam Quốc tế tổ chức lần đầu tại Mỹ" : Nước Việt Nam đã hết phụ nữ có tư cách



06-04-2012

Petro Vietnam đã chi hàng loạt khoản tiền trái quy định


BẢO ANH - vneconomy news
picturePetro Vietnam đã "cấp tiền" cho nhiều địa phương nhưng đến nay khó có khả năng thu hồi.

Thanh tra Chính phủ vừa hoàn tất quá trình thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật về quản lý vốn, tài sản tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petro Vietnam).


Theo đó, trong quá trình thanh tra tại Petro Vietnam, cơ quan thanh tra đã tập trung vào các nội dung chính là việc quản lý vốn và tài sản, đầu tư dự án, mua sắm tài sản, quản lý và sử dụng quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp.

Kết quả thanh tra cho thấy, việc Petro Vietnam sử dụng 15.601,100 tỷ đồng thuộc khoản tiền lãi dầu khí nước chủ nhà để lại cho các hoạt động tài chính không thuộc dự án trọng điểm dầu khí là chưa đúng với quy định của Chính phủ về việc quản lý tài chính công ty mẹ - Petro Vietnam.

Cùng với đó, việc đầu tư tài chính tại các công ty liên kết và đầu tư dài hạn khác cũng như một số ngành như tài chính, bảo hiểm, bất động sản... của Petro Vietnam có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn nhiều so với đầu tư vào các lĩnh vực thuộc ngành nghề chính như khai thác, thăm dò dầu khí hoặc công ty con 100% vốn nhà nước.

Tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư của các công ty liên kết bình quân trong 5 năm chỉ đạt 3,41%, đầu tư dài hạn là 6,53%, của bất động sản, tài chính, bảo hiểm... chỉ đạt 2,82%, trong khi đầu tư vào ngành nghề chính đạt 28,75%.

Đáng chú ý, Petro Vietnam đã thực hiện việc ứng vốn xây dựng các công trình ngoài hàng rào nhà máy lọc dầu Dung Quất (Quảng Ngãi) và một số công trình tại các địa phương khác nhau theo chỉ đạo của Chính phủ với số tiền hơn 1.647 tỷ đồng đã kéo dài trong nhiều năm nhưng đến nay các đơn vị được ứng vốn đều không có kế hoạch trả nợ hoặc không có khả năng thanh toán.

Petro Vietnam cũng tự ý dùng hơn 413 tỷ đồng từ quỹ đầu tư phát triển để xây dựng một số công trình đường sá, trường học... vốn không thuộc danh mục các dự án dầu khí, sai với quy định của Chính phủ.

Petro Vietnam cũng tự ý ứng vốn cho một số địa phương như Hà Tĩnh, Quảng Bình, Sóc Trăng, Hậu Giang với giá trị trên 622 tỷ đồng để các địa phương thực hiện công tác giải phóng mặt bằng khi chưa có chỉ đạo của Thủ tướng.

Đối với việc quản lý đầu tư xây dựng, kết quả thanh tra cho thấy, ngoài các dự án được Thủ tướng cho phép thực hiện chỉ định các đơn vị thành viên làm tổng thầu và cung cấp dịch vụ, Petro Vietnam và các đơn vị thành viên đã chỉ định một số gói thầu với tổng giá trị hơn 775 tỷ đồng, 110,49 triệu USD, 0,602 triệu Euro cho những đơn vị không thuộc tập đoàn. Trong đó, Petro Vietnam chỉ định thầu 2 gói với giá trị 32,670 tỷ đồng. Các đơn vị thành viên chỉ định thầu 4 gói với giá trị 743,060 tỷ đồng, 110,49 USD, 0,606 Euro là chưa đúng với với quy định của Thủ tướng về chỉ định thầu cung cấp dịch vụ cho các dự án của tập đoàn.

Petro Vietnam cũng tự ý mua tàu khảo sát địa chấn 2D đã quá 10 năm so với quy định đăng kiểm nhưng không báo cáo Thủ tướng. Một đơn vị thành viên của Petro Vietnam là Tổng công ty Thăm dò và Khai thác dầu khí (PVEP) chuyển nhượng dự án khách sạn Thái Bình cho Tổng công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí (PVC) từ tháng 12/2010 với giá trị 111,786 tỷ đồng nhưng đến thời điểm thanh tra, PVC vẫn chưa thanh toán số tiền trên cho PVEP.

Một nội dung đáng chú ý trong kết luận của Thanh tra Chính phủ, đó là những sai phạm trong việc quản lý, sử dụng quỹ sắp xếp và đổi mới doanh nghiệp.

Theo đó, tính đến thời điểm thanh tra, Petro Vietnam chưa thu hồi hết số tiền thu được số tiền cổ phần hóa tại một số đơn vị với tổng giá trị là 1.922,205 tỷ đồng và hơn 185 tỷ đồng tiền lãi (tính đến tháng 7/2011).

Thanh tra Chính phủ kết luận, để xảy ra những khuyết điểm trên, trách nhiệm thuộc về Petro Vietnam. Bộ Công Thương chịu trách nhiệm trong việc chậm phê duyệt kế hoạch thu dọn mỏ của một số hợp đồng của Petro Vietnam.
 
Ngoài ra, Ban quản lý Dung Quất, Bộ Giao thông Vận tải, các tỉnh như Thanh Hóa, Quảng Ngãi, Cà Mau chịu trách nhiệm về các khoản nợ mà Petro Vietnam đã ứng trước theo chỉ đạo của Thủ tướng để đầu tư các dự án, nhưng đến nay chưa được hoàn trả.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao các bộ Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư có biện pháp thu hồi các khoản tiền mà Petro Vietnam đã ứng trên; yêu cầu Petro Vietnam thu hồi về quỹ sắp xếp và đổi mới doanh nghiệp của tập đoàn số tiền hơn 1.922 tỷ đồng. Đồng thời phải báo cáo, xin ý kiến Thủ tướng về việc sử dụng 15.601,100 tỷ đồng cho các hoạt động tài chính không thuộc dự án trọng điểm dầu khí...

Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu Petro Vietnam kiểm điểm trách nhiệm của cá nhân, tập thể có liên quan đến những khiếm khuyết như cơ quan thanh tra đã nêu ở trên.

Trao đổi với báo giới tại cuộc họp báo sáng nay, Phó tổng thanh tra Chính phủ Ngô Văn Khánh cho biết, trách nhiệm của một số người đứng đầu tại Petro Vietnam khi để xảy ra những sai phạm nói trên tất yếu phải có. Hiện Thủ tướng cũng đã yêu cầu tập đoàn này báo cáo, xử lý cụ thể từng cá nhân, tập thể có liên quan.

Mới đây, Kiểm toán Nhà nước cũng đã công bố việc thực hiện các kiến nghị sau kiểm toán tại Petro Vietnam. Theo đó, cơ quan này kiến nghị Petro Vietnam cần chấn chỉnh công tác quản lý tài chính, trong đó một số đơn vị còn tồn tại trong xử lý nợ cần rà soát, xác định nợ khó đòi và thành lập hội đồng xử lý; kiến nghị tăng thu cho ngân sách một số khoản thu chênh lệch.

Đặc biệt, Kiểm toán Nhà nước cũng đã đề xuất tập đoàn này sớm phải thu hồi nợ từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) với con số lên tới gần 12.000 tỷ đồng
.